Garść informacji:

W gronie stu ośmiu męczenników Kościoła w Polsce z okresu II wojny światowej jest trzech biskupów, pięćdziesięciu dwóch księży diecezjalnych, dwudziestu sześciu księży zakonnych, trzech alumnów seminariów duchownych, siedmiu braci zakonnych, osiem sióstr zakonnych i dziewięciu wiernych świeckich.
Wśród nich są naśladowcy św. Franciszka, bracia mniejsi z prowincji Niepokalanego Poczęcia NMP: o. Anastazy Pankiewicz (1882-1942); z prowincji MB Anielskiej: o. Narcyz Turchan (1879-1942), o. Krystyn Gondek (1909-1942), br. Marcin Oprządek (1884-1942), br. Brunon Zembol (1905-1942); bracia mniejsi konwentualni: o. Antonin Bajewski (1915-1941), o. Pius Bartosik (1909-1941), o. Innocenty Guz (1890-1940), o. Achilles Puchała (1911-1943), o. Herman Stępień (1910-1943), br. Tymoteusz Trojanowski (1908-1942), br. Bonifacy Żukowski (1908-1942); bracia mniejsi kapucyni: br. Fidelis Chojnacki (1906-1942), br. Symforian Ducki (1888-1942), o. Anicet Kopliński (1875-1941), o. Henryk Krzysztofik (1908-1942), o. Florian Stępniak (1912-1942); mniszka kapucynka: s. Maria Teresa Kowalska (1902-1941) oraz dwaj kapłani tercjarze: ks. Antoni Rewera z diecezji sandomierskiej (1869-1942) i ks. Leon Nowakowski z diecezji włocławskiej (1913-1939).
Wszyscy oni złożyli heroiczne świadectwo wierności Bogu w czasie prześladowania za wiarę ze strony ateistycznego nazizmu hitlerowskiego, łącząc ofiarę swojego życia z ofiarą Zbawiciela.

Ks. Maksymilian Binkiewicz urodził się w Żarnowcu w 1908 roku. Święcenia kapłańskie otrzymał w Częstochowie w roku 1931. Pracował przede wszystkim wśród młodzieży i nauczycieli w Krakowie, Sosnowcu i Wieluniu oraz jako proboszcz w Konopnicy. Był człowiekiem modlitwy i wielkiej gorliwości apostolskiej. Aresztowany przez policję niemiecką w październiku 1941 roku, został umieszczony w obozie w Konstantynowie k. Łodzi, a następnie przewieziony do Dachau. Mimo okrutnego traktowania dawał wszystkim przykład cierpliwości, troszczył się o chorych współwięźniów i starszych. Pobity przez strażnika, zmarł 24 czerwca 1942 roku.
Ks. Władysław Błądziński (1908-1944) urodził się 6 lipca w Myślatyczach na terenie dzisiejszej Ukrainy. 1 sierpnia 1924 r. wstąpił do Zgromadzenia św. Michała Archanioła, gdzie 12 grudnia 1926 r. złożył śluby zakonne. Po ukończeniu studiów w Wyższym Seminarium Duchownym w Przemyślu 26 czerwca 1938 r. przyjął święcenia kapłańskie. Swoje życie poświęcił kształceniu i wychowaniu ubogiej młodzieży w duchu "powściągliwości i pracy". 24 kwietnia 1944 r. został aresztowany i osadzony w więzieniu na Montelupich w Krakowie. Nie podpisał zeznań, które "winą" za tajne nauczanie młodzieży obciążały jego przełożonego. Odpowiedzialność za to wziął na siebie, co przesądziło o wydaniu na niego wyroku skazującego. W sierpniu 1944 r. został wywieziony do jednego z najcięższych obozów koncentracyjnych w Gross-Rosen. Zginął prawdopodobnie 8 września 1944 r. Według świadków był zawsze spokojny, pełen ufności Bogu i Matce Najświętszej.
Ks. Jan Nepomucen Chrzan (1885-1942), proboszcz parafii Żerków. W czasie okupacji, nie zważając na niebezpieczeństwo uwięzienia, ofiarnie prowadził posługę duszpasterską, za co 6 października 1941 roku został aresztowany i deportowany do obozu koncentracyjnego w Dachau, gdzie zmarł w następstwie maltretowania i chorób. Zakończył życie 1 lipca 1942 roku ze słowami na ustach: "Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus".
Ks. Józef Czempiel (1883-1942), proboszcz parafii Chorzów-Batory, charyzmatyczny duszpasterz trzeźwości o wielkim sercu wobec ludzkiej niedoli. Był człowiekiem o głębokiej duchowości, animatorem licznych powołań do kapłaństwa i życia zakonnego. Gdy go aresztowano 13 kwietnia 1940 roku, żegnał się z najbliższymi słowami: "Zostańcie z Bogiem. Pozdrówcie moich parafian. Ja idę na śmierć, jeżeli jest taka wola Boża". Współwięźniowie mówili o nim, że "w swej niezłomnej wierze heroicznie, z niezwykłą cierpliwością naśladował swojego Mistrza w niesieniu krzyża". Został wywieziony z obozu Mauthausen 19 czerwca 1942 roku w tzw. "transporcie inwalidzkim" na zagazowanie.
Ks. Franciszek Dachtera (1910-1944) urodził się 22 września we wsi Salno pod Bydgoszczą. Po studiach w Seminarium Duchownym w Gnieźnie w czerwcu 1933 r. przyjął święcenia kapłańskie. Był prefektem liceum w Bydgoszczy; wyróżniał się wielką gorliwością apostolską i duchowością kapłańską. Podczas bitwy nad Bzurą 17 września 1939 roku dostał się do niewoli. Przez pół roku przebywał w obozie jenieckim Rothenburg. W kwietniu 1940 r. wraz z innymi kapelanami został przewieziony do obozu zagłady w Buchenwaldzie, a w lipcu 1942 r. do Dachau. W grudniu 1942 r. został wyselekcjonowany na tzw. doświadczenia medyczne, w trakcie których kilkakrotnie zaszczepiano mu malarię. Zmarł po bardzo dotkliwych cierpieniach 22 sierpnia 1944 roku. Przed śmiercią powiedział do przyjaciela: "Bóg tak chce. Zgadzam się z Jego wolą, choć serce się rwie do swoich".
Ks. Władysław Demski (1884-1940) urodził się 5 sierpnia w Straszewie na Powiślu. Po maturze studiował filozofię i teologię w Wyższym Seminarium Duchownym w Braniewie (1906-1910). Święcenia kapłańskie przyjął 6 lutego 1910 r. Osobę i postawę ks. Władysława ukształtowała polska rodzina powiślańska, której życie wspierały dwa filary: wiara w Boga i miłość Ojczyzny. Był proboszczem parafii pw. Najświętszej Maryi Panny w Inowrocławiu, przedtem pracował jako profesor języków klasycznych w gimnazjum, szanowany powszechnie jako "kapłan według Serca Bożego i prawdziwy wychowawca". 2 listopada 1939 r. został aresztowany w starostwie inowrocławskim wraz z innymi księżmi, nauczycielami, wyższymi urzędnikami i właścicielami ziemskimi z powiatu. Więziono go kolejno w Inowrocławiu, Świeciu, Górnej Grupie, Gdańsku-Nowym Porcie i Stutthofie. 10 kwietnia 1940 r. został przewieziony do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen, gdzie strażnicy obozowi uczynili go przedstawicielem grupy, ponieważ znakomicie władał językiem niemieckim i górował posturą nad innymi duchownymi. Blokowy i kapo znęcali się nad ks. Władysławem, doprowadzając w konsekwencji do jego męczeńskiej śmierci 28 maja 1940 r. za to, że odmówił podeptania różańca. Mówił przed śmiercią: "Wszystko trzeba ścierpieć dla Pana i na nic się nie skarżyć". Jeden ze świadków jego śmierci, kapłan, wyznał: "Był to kapłan Boży, mąż prawy, bojący się nieprawości i chodzący drogami prostymi".
S. Katarzyna Celestyna Faron (1913-1944), służebniczka starowiejska, tuż przed wojną organizatorka ochronki w Brzozowie i wychowawczyni, a podczas okupacji przełożona domu zakonnego. Złożyła życie w ofierze ekspiacyjnej za nawrócenie błądzącego kapłana, który nosił to samo, co ona, nazwisko i który po wojnie wrócił do wspólnoty Kościoła katolickiego. Modliła się z siostrami za prześladowców. Zmarła w Niedzielę Wielkanocną 9 kwietnia 1944 roku w obozie w Oświęcimiu.
Ks. Ludwik Roch Gietyngier urodził się w Żarkach w 1904 roku. Wyświęcony na kapłana w Częstochowie w 1927 roku, pełnił różne funkcje, m.in. wykładowcy, wikariusza, prefekta, kapelana, dyrektora szkoły, a w końcu proboszcza. Był wzorowym kapłanem pełnym ducha Bożego. 6 października 1941 roku został aresztowany przez policję niemiecką i przewieziony do Wielunia, a następnie do obozu w Konstantynowie k. Łodzi. Po kilku tygodniach trafił do obozu w Dachau, gdzie poniósł śmierć męczeńską z ręki obozowego strażnika 30 listopada 1941 roku.
Biskup Władysław Goral (1898-1945), biskup pomocniczy w diecezji lubelskiej. Został aresztowany przez gestapo już w listopadzie 1939 roku i skazany na śmierć. Po interwencjach Stolicy Apostolskiej wyrok złagodzono mu na dożywocie. W obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen przetrzymywano go w bunkrze. Zmarł z wycieńczenia tuż przed wyzwoleniem obozu, w kwietniu 1945 roku.
Ks. Kazimierz Gostyński (1884-1942), niezwykle gorliwy duszpasterz, pedagog, opiekun harcerstwa. Aresztowany za działalność duszpasterską w styczniu 1940 r. i przewieziony kolejno do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen, a następnie do Dachau. Mówił: "Jeżeli Chrystus cierpiał, także my, za Jego przykładem, powinniśmy przyjąć cierpienia". Wyniszczony przez głód, przymusowe prace ponad siły oraz tortury, został zakwalifikowany do tzw. bloku inwalidów, skąd 6 maja 1942 r. wywieziono go na śmierć w komorze gazowej.
Ks. Marian Górecki (1903-1940), duszpasterz Polaków w Wolnym Mieście Gdańsku, szczególnie oddany młodzieży. 1 września 1939 roku był aresztowany i następnie deportowany do obozu koncentracyjnego w Stutthofie. Po siedmiu miesiącach upokorzeń i tortur w Wielki Piątek 22 marca 1940 roku został rozstrzelany razem z ks. Bronisławem Komorowskim. Przed śmiercią wypowiedział słowa przebaczenia wobec prześladowców.
Ks. Bronisław Komorowski (1889-1940), proboszcz w Gdańsku-Wrzeszczu, niezwykle ofiarny duszpasterz. Aresztowany 1 września 1939 roku równocześnie z ks. Marianem Góreckim, z którym przebył podobną drogę cierpień w Stutthofie, aż do egzekucji 22 marca 1940 roku. Przygotowywał się na śmierć, uczestnicząc potajemnie we Mszy św. Wielkiego Czwartku, sprawowanej ze współwięźniami.
Ks. Marian Konopiński (1907-1943) urodził się 10 września w Kluczewie. Po studiach w Arcybiskupim Seminarium Duchownym w Gnieźnie, gdzie był pilnym i wzorowym alumnem, 12 czerwca 1932 r. przyjął święcenia kapłańskie. We wrześniu 1939 r. został aresztowany i osadzony w obozie jenieckim w Hamburgu. W maju 1941 r. przewieziono go do obozu koncentracyjnego w Dachau. Po okresie ciężkich robót w listopadzie 1942 r. przeniesiono go do szpitalu obozowego, gdzie był tzw. królikiem doświadczalnym. Po długich cierpieniach zmarł 1 stycznia 1943 r. W opinii współwięźniów zszedł z tego świata jako męczennik, swoje straszne cierpienia ofiarując Bogu w intencji Kościoła i Ojczyzny.
Bronisław Jerzy Kostkowski (1915-1942), alumn Wyższego Seminarium Duchownego we Włocławku. Po aresztowaniu 7 listopada 1939 roku oraz pobycie w różnych więzieniach umieszczono go w obozie koncentracyjnym w Dachau. Ze względu na to, że urodził się w Słupsku, czyli na terenie ówczesnych Niemiec, zaproponowano mu uwolnienie w zamian za rezygnację z przygotowania do kapłaństwa. Odrzucił on jednak zdecydowanie taką propozycję: "Raczej śmierć wybiorę niż sprzeniewierzę się powołaniu, którym Bóg mnie zaszczycił". Zmarł 27 września 1942 roku na gruźlicę, spowodowaną ogólnym wycieńczeniem organizmu.
Ks. Stanisław Kubski (1876-1942), proboszcz parafi pw. Najświętszej Maryi Panny w Inowrocławiu. Na wszystkich placówkach duszpasterskich odznaczał się niezwykłą gorliwością i wrażliwością na najbiedniejszych i bezrobotnych. Aresztowano go 2 września 1939 roku i osadzono w kamieniołomach w Buchenwaldzie, skąd został przewieziony do Dachau. 18 maja 1942 roku wywieziono go, jako niezdolnego do pracy, na zagazowanie. "Wszystkie cierpienia i katusze znosił z anielską cierpliwością, a w modlitwie szukał pociechy i otuchy; pokrzepiał innych dobrym słowem".
Ks. Józef Kut (1905-1942) urodził się 21 stycznia w Sławnie. Po studiach w Seminarium Duchownym w Poznaniu 16 czerwca 1929 r. przyjął święcenia kapłańskie. 6 października 1941 r. został aresztowany i osadzony w Forcie VII w Poznaniu, skąd przewieziono go 30 października do Dachau. Nie przystał na warunki zwolnienia go z obozu (wyrzeczenie się kapłaństwa i podpisanie niemieckiej listy narodowościowej). Wycieńczony do ostateczności, umarł z głodu 18 września 1942 r. W opinii współwięźniów zszedł z tego świata jako człowiek święty, wierny swemu powołaniu w stopniu heroicznym, aż do utraty życia.
Ks. Włodzimierz Laskowski (1886-1940) urodził się 30 stycznia w Rogoźnie. Po studiach w Seminarium Duchownym w Poznaniu 1 marca 1914 r. przyjął święcenia kapłańskie. 15 marca 1940 r. został aresztowany i osadzony w Forcie VII w Poznaniu, skąd po siedmiu dniach wywieziono go do Dachau. 2 sierpnia 1940 r. przewieziono go do obozu Gusen, gdzie 8 sierpnia został zakatowany z tego powodu, że był księdzem. Wśród kapłanów współwięźniów panowała opinia, że umarł święty kapłan-męczennik.
Ks. Władysław Mączkowski (1911-1942), administrator parafii Łubowo; wyróżniał się wzorowym życiem kapłańskim i wielkim zapałem duszpasterskim. Po uwięzieniu 26 sierpnia 1940 roku został przewieziony do Dachau, gdzie zmarł 20 sierpnia 1942 roku na skutek znęcania się nad nim strażników. Był uważany przez współwięźniów za przykład cichego i ofiarnego kapłana, zapominającego o sobie, który wnosił w miejsce obozowego upodlenia i poniżenia człowieka jasność wiary i dobroć. Mówił do więźniów o śmierci jako o radosnym spotkaniu z Chrystusem.
Ks. Stanisław Mysakowski (1896-1942), katecheta z Lublina, oddany jednocześnie ofiarnej posłudze miłosierdzia wśród biednych, starców, upośledzonych. Aresztowany w listopadzie 1939 r. wraz z grupą kapłanów lubelskich, wkrótce został skazany na śmierć i przewieziony kolejno do Sachsenhausen i do Dachau. Często był torturowany z wyjątkową brutalnością. 14 października 1942 r. wywieziono go z obozu w tzw. transporcie inwalidów na zagazowanie. Mówiono o nim, ze "był w obozie koncentracyjnym jednym z nielicznych, którzy swoją siłą duchową ratowali współwięźniów przed całkowitym upodleniem i degradacją człowieczeństwa".
Arcybiskup Antoni Julian Nowowiejski (1858-1941), biskup płocki, znakomity profesor liturgista, historyk, animator studiów kościelnych w odrodzonej po rozbiorach Polsce, żarliwy pasterz. Aresztowano go w 1940 roku z grupą duchownych z Płocka, a potem osadzono w obozie koncentracyjnym w Działdowie. Strażnicy poddawali 83-letniego hierarchę szczególnym upokorzeniom. Był torturowany, gdyż odmówił podeptania rzuconego w błoto przez esesmanów swego biskupiego krzyża. W czasie męki udzielał dyskretnie błogosławieństwa innym udręczonym, zachęcając ich, by wszystko przyjmowali jako wolę Bożą. Zmarł 28 maja 1941 roku w obozie na skutek ustawicznego, wyrafinowanego maltretowania.
O. Anastazy Jakub Pankiewicz urodził się 9 lipca 1882 roku. Jako siedemnastoletni młodzieniec wstąpił do Zakonu Braci Mniejszych w zjednoczonej prowincji bernardyńsko-reformackiej w 1900 roku. Święcenia kapłańskie przyjął 1 lipca 1906 roku. Pełnił funkcje magistra nowicjatu we Włocławku i kleryków we Lwowie, kapelana sióstr bernardynek i gwardiana w Krakowie w latach 1919-1930. Następnie w Łodzi rozpoczął budowę klasztoru, kościoła oraz męskiego prywatnego gimnazjum ogólnokształcącego, w którym mieściło się Kolegium Serafickie. Jest założycielem Zgromadzenia Sióstr Antonianek od Chrystusa Króla. Po wybuchu wojny hitlerowcy wysiedlili zakonników z klasztoru, a w kościele urządzili stajnię. O. Anastazy zamieszkał na pobliskim cmentarzu i mimo sprzeciwu okupanta sprawował tam posługę duszpasterską. Aresztowany wraz z innymi księżmi katolickimi, został przewieziony do obozu przejściowego w Konstantynowie koło Łodzi, a następnie 30 października 1940 roku do obozu koncentracyjnego w Dachau, w którym figurował pod numerem obozowym 28176 aż do swej męczeńskiej śmierci, która nastąpiła 20 maja 1942 roku. W obozie swoją niezwykłą dobrocią i spokojem niósł pomoc współwięźniom.
O. Józef Achilles Puchała (1911-1943), franciszkanin. Na początku 1940 roku objął opuszczoną przez proboszcza parafię Pierszaje w diecezji pińskiej. Po miesiącu przyjechało tam gestapo i aresztowało wielu parafian. Komendantowi żardarmerii niemieckiej, który chciał umożliwić proboszczowi i wikariuszowi, o. Karolowi Hermanowi Stępniowi, schronienie, franciszkanie odpowiedzieli, że "pasterze nie mogą opuścić wiernych". Dołączyli do aresztowanych i zostali przeprowadzeni do wioski Borowikowszczyzna, gdzie 19 lipca 1943 roku zamordowano ich w stodole.
Ks. Narcyz Putz (1877-1942) urodził się 28 października w Sierakowie. Po studiach w Seminarium Duchownym w Poznaniu w 1902 r. przyjął święcenia kapłańskie. 9 listopada 1939 r. został aresztowany i osadzony w Forcie VII w Poznaniu, skąd 25 kwietnia 1940 r. przewieziono go do Dachau (przebywał także kilka miesięcy w obozie w Gusen). Piekło obozowe znosił z nieprzeciętną pogodą ducha, czerpiąc moc z modlitwy. 5 grudnia 1942 r. zmarł w szpitalu obozowym z wycieńczenia i choroby. Jego śmierć uważana była przez współwięźniów za męczeństwo w sensie teologicznym.
Ks. Antoni Rewera (1868-1941) urodził się w Samborcu w powiecie sandomierskim, profesor Seminarium Duchownego w Sandomierzu, założyciel Zgromadzenia Sióstr Córek św. Franciszka Serafickiego. W opinii świadków [ks. W. Granat], najbardziej charakterystycznymi cnotami tego kapłana były: pokora, prawdomówność i ogromna dobroć, które występowały u niego w stopniu heroicznym, czyniąc go kandydatem na ołtarze. Aresztowany w marcu 1942 roku i osadzony w obozie koncentracyjnym w Dachau, gdzie po kilku miesiącach, 1 października 1942 roku zakończył życie w wyniku maltretowania i nieludzkich warunków obozowych. W tych ekstremalnych i trudnych warunkach potrafił zgadzać się z wolą Bożą, a w cierpieniach dostrzegać wartość zbawczą.
Ks. Franciszek Rogaczewski (1892-1940), proboszcz polskiej parafii pw. Chrystusa Króla w Gdańsku, wyjątkowy spowiednik. Aresztowany 1 września 1939 roku, po długich torturach został rozstrzelany 11 stycznia 1940 roku w pobliżu Gdańska. Krótko przed zabraniem na egzekucję powiedział do swojego wikariusza, razem z nim uwięzionego: "Wiesz, czuję, że zginę; powiedz moim ukochanym wiernym w kościele Chrystusa Króla, że chętnie oddam swe życie za Chrystusa i Ojczyznę".
Ks. Roman Sitko (1880-1942), rektor Wyższego Seminarium Duchownego w Tarnowie, żarliwy duszpasterz i wychowawca alumnów. Nie zważając na zakazy władz okupacyjnych i niebezpieczeństwo śmierci, potajemnie prowadził dalej formację alumnów, za co został zesłany do obozu zagłady. Zginął w Oświęcimiu 17 października 1942 roku.
Ks. Marian Skrzypczak (1909-1939), wikariusz parafii Płonkowo. Po wybuchu wojny, świadomy niebezpieczeństwa, pozostał w parafii, by nieść posługę duszpasterską. Został zamordowany 5 października 1939 roku w Płonkowie przez bojówki młodzieży hitlerowskiej. Padając przed kościołem po strzałach z pistoletów, wołał: "Jezu, zlituj się! Przebacz im!"
Ks. Aleksy Sobaszek (1895-1942), proboszcz parafii Siedlemin, gorliwy duszpasterz. Aresztowano go 6 października 1941 roku i przewieziono do Dachau, gdzie zmarł 1 sierpnia 1942 roku w następstwie udręk obozowych. Przed śmiercią prosił przyjaciela, by po wyzwoleniu udał się do Siedlemina i powiedział w kościele jego parafianom, że "wszystkie udręki i tortury, jakie przyszło mu znosić w obozie, ofiarował Bogu za nich; że błogosławi wszystkim i prosi ich o modlitwę za swoją duszę".
Stanisław Starowieyski (1895-1941), ojciec rodziny, utalentowany administrator, apostoł laikatu, prezes Akcji Katolickiej w diecezji lubelskiej. Za tę działalność został aresztowany w kwietniu 1940 roku i osadzony w obozie koncentracyjnym w Dachau. Doprowadził tam do nawrócenia m.in. znanego wojującego ateistę Adama Sarbinowskiego. Zakończył życie w obozie w noc Zmartwychwstania Pańskiego 13 kwietnia 1941 roku. Współwięźniowie mówili o nim: "Był apostołem i w obozie. Iluż ludziom ułatwił spowiedź św. i był nie tylko ośrodkiem pomocy duchowej, ale też organizował pomoc materialną, wielkodusznie dzieląc się z bardziej potrzebującymi, nie bacząc na to, że go ktoś wykorzystuje".
Franciszek Stryjas (1882-1944) urodził się 26 stycznia w miejscowości Popów, w parafii Iwanowice. Od młodzieńczych lat szczególną czcią otaczał Matkę Bożą. Po wybuchu II wojny światowej i zamknięciu w 1940 r. przez niemieckie władze okupacyjne kościołów w Chełmcach, Godzieszach i Opatówku oraz wywiezieniu do obozu koncentracyjnego w Dachau księży z parafii Chełmce, podjął tajne nauczanie religii i przygotowywanie dzieci z podkaliskich parafii do I Komunii Świętej. Z wielką ofiarnością i narażeniem własnego życia przez blisko trzy lata przygotował około 300 dzieci do I Komunii Świętej, którą przyjęły one w parafii św. Gotarda w Kaliszu. Za tę działalność aresztowany 20 lipca 1944 r., był przesłuchiwany i katowany. Zmarł 31 lipca 1944 r. w siedzibie gestapo w Kaliszu.
Ks. Emil Szramek (1887-1942), kanclerz kurii biskupiej i jednocześnie proboszcz parafii mariackiej w Katowicach, historyk i żarliwy patriota. Był człowiekiem wielkiej wiary i kultury, wybitnym znawcą Śląska i ducha jego ludności. Został aresztowany 8 kwietnia 1940 roku. W obozach w Gusen, Mauthausen i Dachau spotykały go wyrafinowane szykany i upokorzenia. Wobec prześladowców zachowywał się z godnością i spokojem. Zarówno na wolności, jak i w prześladowaniu był ostoją duchową dla innych i niezwykłym nauczycielem, jak naśladować w cierpieniach i śmierci Boskiego Mistrza. Życie w obozie zakończył 13 stycznia 1942 roku w wielkim cierpieniu i poniżeniu.
Ks. Antoni Świadek (1909-1945) urodził się 27 marca w Pobiedziskach w Wielkopolsce. Po studiach w Seminarium Duchownym w Poznaniu w czerwcu 1933 r. przyjął święcenia kapłańskie. Był kapelanem organizacji młodzieżowych w Bydgoszczy, kapłanem o wyjątkowej żarliwości apostolskiej. "Miłość do Matki Bożej charakteryzowała całe jego życie". Po wybuchu II wojny światowej zgłosił się jako kapelan wojskowy do jednego z polskich oddziałów. Przez pewien czas pracował w szpitalu dla polskich jeńców. Po powrocie do Bydgoszczy kontynuował działalność duszpasterską. Latem 1942 r. na skutek donosu został aresztowany przez gestapo i trafił do bydgoskiego więzienia. Zmuszany do pracy ponad siły, zachorował na przepuklinę. W październiku 1942 r. wywieziono go do obozu koncentracyjnego w Dachau. Krótko po przyjeździe zachorował na tyfus brzuszny, ale wyzdrowiał dzięki paczkom z zewnątrz. Pod koniec 1944 r. zachorował po raz kolejny. Został przenesiony do rewiru dla chorych, gdzie zmarł 25 stycznia 1945 r., z różańcem w dłoni. "Był jedną z tych wyjątkowych dusz kapłańskich, które słoneczną pogodą ducha, czystością charakteru i głębią życia równocześnie pociągają, onieśmielają i zawstydzają".
Biskup Leon Wetmański (1886-1941), biskup pomocniczy diecezji płockiej, żarliwy pasterz, człowiek głębokiej wiary, oddany najbardziej potrzebującym. Aresztowano go razem z abp. Nowowiejskim, a potem osadzono w obozie koncentracyjnym w Działdowie, gdzie zakończył życie w wyniku udręk obozowych i chorób. Był żywym przykładem dla kapłanów, jak przyjmować cierpienia i śmierć w duchu miłości Boga i Kościoła. W testamencie z 14 kwietnia 1932 roku zapisał: "Jeślibyś, Boże miłosierny i dobry, dał mi łaskę, którą nazywają śmiercią męczeńską, przyjmij ją głównie za grzechy moje i za tych, którzy by mi ją zadawali, aby i oni Ciebie, Boże dobry i miłosierny, całym sercem kochali".
Ks. Antoni Zawistowski (1882-1941), profesor teologii w Seminarium Duchownym w Lublinie, żarliwy duszpasterz, ceniony spowiednik i kaznodzieja. Po aresztowaniu w listopadzie 1939 r. został osadzony w obozie koncentracyjnym w Dachau. Chociaż sam bardzo cierpiał, starał się zawsze nieść duchową pomoc współwięźniom. W homiliach obozowych mówił do kapłanów: "Jesteśmy tu za wiarę, Kościół i ojczyznę; za tę sprawę świadomie oddajemy życie". Zmarł w obozie w Dachau 4 czerwca 1942 r. z wycieńczenia i ciągłego maltretowania przez strażników.

Teksty własne tego obchodu zostały zatwierdzone dekretem Kongregacji Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów z dnia 10 czerwca 1999 r. Znajdują się one w Dodatku do LG (Pallottinum 2017).