Tę roślinę wszyscy znamy.
Fot. pixabay.com / CC0
Tę roślinę (Taraxacum officinale) wszyscy znamy. Popularnie nazywana jest mleczem albo dmuchawcem. Jej liście wyrastają bezpośrednio z ziemi, nie z łodygi, spód liścia jest gładki, a na łodydze znajduje się tylko jeden żółty kwiat. Mniszek rośnie wszędzie, ale, podobnie jak inne rośliny, należy go zrywać tylko w czystym środowisku.
W ziołolecznictwie stosuje się wszystkie części mniszka. Wszystkie można suszyć lub przygotować świeże. Liście i kwiaty, najlepiej jeszcze w pączkach, zbiera się wczesną wiosną. Najwartościowsze są kwiaty całkiem rozwinięte i zbierane w słoneczny dzień. Korzenie można wykopać wczesną wiosną, ale najlepiej jesienią – wtedy są najcenniejsze. Mniszek zawiera mnóstwo wartościowych substancji: mikroelementów takich jak potas, magnez, żelazo, krzem, cynk i miedź, także witamin, szczególnie C i B, A, a także wiele innych substancji: enzymów, alkaloidów, fitosteroli, alkoholi terpenowych, związków żywicowych i innych.
Mniszek wchodzi w skład różnych mieszanek ziołowych. Niektóre można kupić gotowe w aptece. Najbardziej znany jest wpływ mniszka na wątrobę i pęcherzyk żółciowy. Działa on żółciotwórczo i żółciopędnie, poprawia funkcję nie tylko wątroby, ale także pobudza wytwarzanie soku żołądkowego oraz poprawia pracę jelit. Z tego powodu stosowany jest przy chorobach dróg żółciowych, w niestrawnościach, zatruciach, a nawet zaparciach. Działa także moczopędnie i zapobiega odkładaniu się kamieni w drogach moczowych. Znane jest jego działanie regenerujące. Podobnie jak pokrzywa, z dobrym skutkiem stosowany jest w niedokrwistości. Warto połączyć świeży sok z mniszka ze świeżym sokiem z pokrzywy – wówczas działanie krwiotwórcze jest jeszcze silniejsze. To nie przypadek, że obie te rośliny rosną w tym samym czasie!
Mniszek poprawia również odporność organizmu i łagodzi objawy wiosennego zmęczenia. Mówi się o jego działaniu antyoksydacyjnym i przeciwnowotworowym. Tak jak w przypadku pokrzywy, można stosować świeżo wyciśnięty sok z mniszka, można także dodawać liście do sałatek i surówek. Mleczkiem zawartym w roślinie można smarować kurzajki na dłoniach lub stopach (choć skuteczniejsze jest mleczko glistnika jaskółczego ziela).
W niestrawnościach, nawykowych zaparciach, chorobach dróg moczowych i żółciowych, przy złej przemianie materii skuteczny jest napar z mniszka. Należy 50 gramów liści i korzenia pociąć, zalać litrem wody, zagotować, zestawić z ognia i parzyć pod przykryciem jeszcze przez 10-15 minut. Przecedzić, wlać do termosu i popijać trzy razy dziennie po pół szklanki. Napar z kwiatów (można wymieszać z liśćmi) stosowany jest w zapaleniu przydatków oraz w bolesnych miesiączkach. Napar z korzeni jest szczególnie skuteczny w zaburzeniach wątroby, w kamicy pęcherzyka żółciowego.
Mniszka lekarskiego nie powinny stosować osoby z niedrożnością dróg żółciowych, także pacjenci z chorobą wrzodową żołądka – u nich może dojść do nasilenia dolegliwości. Osoby po przebytej mononukleozie przez dwa lata nie powinny stosować mniszka. Nie należy podawać go także w ciąży.
